Ένας πρακτικός οδηγός για ασθενείς
Ο πόνος στις αρθρώσεις είναι ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι κάθε ηλικίας. Πολλές φορές οφείλεται σε κάτι απλό και παροδικό, όπως η υπερκόπωση, μία μικρή κάκωση ή η έντονη άσκηση. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου ο πόνος μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι μιας φλεγμονώδους ή αυτοάνοσης ρευματολογικής νόσου.
Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ποια συμπτώματα χρειάζονται προσοχή και πότε είναι απαραίτητη η αξιολόγηση από ρευματολόγο.
Δεν είναι όλοι οι πόνοι ίδιοι
Οι περισσότεροι ασθενείς περιγράφουν κάθε ενόχληση ως «αρθρίτιδα». Στην πραγματικότητα όμως, υπάρχουν διαφορετικοί τύποι πόνου:
- Μηχανικός πόνος: σχετίζεται συνήθως με την καταπόνηση ή την οστεοαρθρίτιδα. Εμφανίζεται περισσότερο με την κίνηση και βελτιώνεται με την ξεκούραση.
- Φλεγμονώδης πόνος: σχετίζεται με φλεγμονή του ανοσοποιητικού συστήματος. Συχνά είναι πιο έντονος το πρωί ή μετά από ακινησία.
- Πόνος από τένοντες ή μύες: δεν προέρχεται απαραίτητα από την ίδια την άρθρωση.
Η σωστή διάκριση έχει μεγάλη σημασία, γιατί ορισμένες φλεγμονώδεις παθήσεις χρειάζονται έγκαιρη διάγνωση ώστε να προληφθεί μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις.
Ποια σημεία πρέπει να σας ανησυχήσουν;
- Πρωινή δυσκαμψία που διαρκεί πάνω από 30-60 λεπτά
Αν το πρωί νιώθετε ότι «δεν ξεκλειδώνουν» τα χέρια, τα γόνατα ή οι ώμοι σας και χρειάζεται αρκετή ώρα μέχρι να κινηθείτε φυσιολογικά, αυτό μπορεί να υποδηλώνει φλεγμονώδη αρθρίτιδα.
Η δυσκαμψία που βελτιώνεται με την κίνηση είναι χαρακτηριστικό σύμπτωμα παθήσεων όπως:
- Ρευματοειδής αρθρίτιδα
- Ψωριασική αρθρίτιδα
- Αγκυλοποιητική σπονδυλαρθρίτιδα
Αντίθετα, στην οστεοαρθρίτιδα η δυσκαμψία είναι συνήθως πιο σύντομη και εμφανίζεται κυρίως μετά από κόπωση.
- Οίδημα (πρήξιμο), θερμότητα ή ερυθρότητα στην άρθρωση
Μία άρθρωση που είναι:
- πρησμένη,
- ζεστή,
- ευαίσθητη στην πίεση,
- ή κοκκινισμένη,
χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.
Η φλεγμονή της άρθρωσης δεν είναι φυσιολογική, ιδιαίτερα όταν επιμένει για ημέρες ή επανέρχεται συχνά.
- Συμμετρικός πόνος στα χέρια ή στα πόδια
Όταν ο πόνος εμφανίζεται στις ίδιες αρθρώσεις και στις δύο πλευρές του σώματος — για παράδειγμα και στους δύο καρπούς ή και στα δύο χέρια — αυξάνεται η πιθανότητα μιας συστηματικής φλεγμονώδους νόσου.
Αυτό το μοτίβο είναι συχνό στη ρευματοειδή αρθρίτιδα.
- Πόνος που ξυπνά τη νύχτα ή βελτιώνεται με την κίνηση
Ο μηχανικός πόνος συνήθως χειροτερεύει με τη δραστηριότητα.
Αν όμως:
- ξυπνάτε από πόνο τη νύχτα,
- ο πόνος είναι χειρότερος σε ηρεμία,
- ή νιώθετε καλύτερα όταν κινείστε,
τότε μπορεί να υπάρχει φλεγμονώδης αιτία.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στον χρόνιο πόνο της μέσης σε νεότερα άτομα.
- Συμπτώματα πέρα από τις αρθρώσεις
Ορισμένες ρευματολογικές παθήσεις δεν επηρεάζουν μόνο τις αρθρώσεις.
Σημάδια που αξίζουν προσοχή είναι:
- ανεξήγητη κόπωση,
- χαμηλός πυρετός,
- εξανθήματα,
- ξηροστομία ή ξηροφθαλμία,
- απώλεια βάρους,
- ψωρίαση,
- στοματικά έλκη,
- φαινόμενο Raynaud (άσπρα ή μελανά δάχτυλα στο κρύο),
- πόνος ή κοκκίνισμα στα μάτια.
Όταν ο πόνος στις αρθρώσεις συνοδεύεται από τέτοια συμπτώματα, είναι σημαντικό να διερευνηθεί το ενδεχόμενο αυτοάνοσης νόσου.
- Συμπτώματα που επιμένουν πάνω από 6 εβδομάδες
Ένας πόνος που διαρκεί λίγες ημέρες μετά από καταπόνηση δεν είναι ασυνήθιστος.
Αν όμως τα συμπτώματα:
- επιμένουν πάνω από 6 εβδομάδες,
- επανέρχονται συχνά,
- ή σταδιακά επιδεινώνονται,
τότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος.
Η έγκαιρη διάγνωση παίζει καθοριστικό ρόλο στις φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, καθώς σήμερα υπάρχουν θεραπείες που μπορούν να προλάβουν μόνιμες βλάβες και αναπηρία.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;
Ορισμένες καταστάσεις απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση:
- Ξαφνικό έντονο πρήξιμο σε μία άρθρωση
- Πυρετός μαζί με πόνο και πρήξιμο
- Αδυναμία φόρτισης ή κίνησης της άρθρωσης
- Έντονος πόνος μετά από τραυματισμό
- Απότομη απώλεια όρασης ή πόνος στα μάτια
- Νευρολογικά συμπτώματα ή σημαντική μυϊκή αδυναμία
Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να αποκλειστούν σοβαρές καταστάσεις όπως λοίμωξη, ουρική αρθρίτιδα, αγγειίτιδα ή νευρολογική συμμετοχή.
Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;
Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στις εξετάσεις αίματος.
Ο ρευματολόγος αξιολογεί:
- το ιστορικό,
- τη διάρκεια και το είδος των συμπτωμάτων,
- την κλινική εξέταση,
- το ποιες αρθρώσεις επηρεάζονται,
- και τυχόν συνοδά συμπτώματα.
Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν:
- εξετάσεις αίματος (CRP, ΤΚΕ, RF, anti-CCP, ANA κ.ά.),
- υπέρηχος αρθρώσεων,
- ακτινογραφίες,
- μαγνητική τομογραφία,
- ή ειδικός ανοσολογικός έλεγχος.
Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι σε αρκετές φλεγμονώδεις παθήσεις οι εξετάσεις μπορεί αρχικά να είναι φυσιολογικές. Γι’ αυτό η κλινική αξιολόγηση παραμένει πολύ σημαντική.
Μπορεί να είναι απλώς οστεοαρθρίτιδα;
Βεβαίως.
Η οστεοαρθρίτιδα είναι η πιο συχνή αιτία πόνου στις αρθρώσεις, ιδιαίτερα μετά τα 50 έτη.
Συνήθως προκαλεί:
- πόνο μετά από χρήση,
- δυσκαμψία μικρής διάρκειας,
- ενόχληση στα γόνατα, ισχία, αυχένα ή δάχτυλα,
- και σταδιακή επιδείνωση με τον χρόνο.
Παρότι δεν είναι αυτοάνοση νόσος, χρειάζεται σωστή αντιμετώπιση ώστε να διατηρηθεί η λειτουργικότητα και η ποιότητα ζωής.
Τι πρέπει να θυμάστε
Οι περισσότεροι πόνοι στις αρθρώσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα κάτι σοβαρό.
Υπάρχουν όμως ορισμένα «καμπανάκια» που δεν πρέπει να αγνοούμε:
✔ Πρωινή δυσκαμψία μεγάλης διάρκειας, συνήθως πάνω από 30-60 λεπτά
✔ Πρήξιμο ή θερμότητα στις αρθρώσεις
✔ Συμμετρικός πόνος στα χέρια ή στα πόδια
✔ Συμπτώματα που επιμένουν πάνω από 6 εβδομάδες
✔ Κόπωση, εξανθήματα ή άλλα συστηματικά συμπτώματα
✔ Πόνος που βελτιώνεται με την κίνηση και όχι με την ξεκούραση
Η έγκαιρη αξιολόγηση από ρευματολόγο μπορεί να οδηγήσει σε πρώιμη διάγνωση και αποτελεσματική θεραπεία.
Σήμερα, πολλές ρευματολογικές παθήσεις αντιμετωπίζονται πολύ πιο αποτελεσματικά από ό,τι στο παρελθόν — αρκεί να διαγνωστούν εγκαίρως.
Επιστημονική τεκμηρίωση
Το άρθρο βασίζεται σε σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες και εκπαιδευτικό υλικό από:
- EULAR (European Alliance of Associations for Rheumatology)
- ACR (American College of Rheumatology)
- BSR (British Society for Rheumatology)
- Arthritis Foundation
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση από τους „My Rheumatologists“.
